Τι είναι το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των φύλων;
Το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των φύλων είναι η διαφορά στις μέσες ακαθάριστες ωριαίες αποδοχές ανάμεσα στις γυναίκες και τους άνδρες. Βασίζεται στους μισθούς που καταβάλλονται απευθείας στους εργαζομένους χωρίς να υπολογιστούν οι αφαιρέσεις του φόρου εισοδήματος και των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης.
Οι εργαζόμενες γυναίκες στην ΕΕ κερδίζουν κατά μέσο όρο 14% λιγότερα ανά ώρα από τους άνδρες.
Οι λόγοι για τις μισθολογικές διαφορές μεταξύ των δύο φύλων είναι:
- Τομεακός διαχωρισμός (όταν οι γυναίκες υπερεκπροσωπούνται σε χαμηλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας και οι άνδρες υπερεκπροσωπούνται σε καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας).
- Άνιση κατανομή στην αμειβόμενη και τη μη αμειβόμενη εργασία (οι γυναίκες είναι πιο πιθανό να εργάζονται με μερική απασχόληση επειδή πρέπει να φροντίζουν τα παιδιά, ενώ οι άνδρες είναι πιο πιθανό να εργάζονται με πλήρη απασχόληση επειδή δεν συμμετέχουν στις οικιακές εργασίες).
- Η γυάλινη οροφή (οι εταιρείες απλά δεν αφήνουν τις γυναίκες να ανελιχθούν σε ανώτερες/διευθυντικές θέσεις).
Η διαφορά στις αμοιβές που λαμβάνουν οι άνδρες και οι γυναίκες για την ίδια εργασία είναι και αυτός ένας από τους λόγους που επηρεάζουν το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των φύλων.
Παράδειγμα
Όταν ένας άνδρας λαμβάνει υψηλότερο μισθό από μια γυναίκα στην ίδια θέση εργασίας, επειδή θεωρείται ότι ένας άνδρας χρειάζεται περισσότερα χρήματα για να συντηρήσει την οικογένειά του. Αυτό είναι ένα στερεότυπο γιατί και οι γυναίκες στηρίζουν εξίσου τις οικογένειές τους.
Επεξήγηση του μισθολογικού χάσματος μεταξύ των φύλων:
Το μισθολογικό χάσμα στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Οι γυναίκες στην ΕΕ κερδίζουν κατά μέσο όρο 14% λιγότερα ανά ώρα από τους άνδρες. Αυτό ισοδυναμεί με μισθούς σχεδόν δύο μηνών. Η ημέρα της ισότητας των αμοιβών σηματοδοτεί την ημέρα κατά την οποία οι γυναίκες, ουσιαστικά, κατά μέσο όρο, σταματούν να κερδίζουν χρήματα σε σχέση με τους άνδρες λόγω του μισθολογικού χάσματος μεταξύ των δύο φύλων. Το έτος 2021 η Ευρωπαϊκή Ημέρα της Ισότητας των Αμοιβών ήταν στις 10 Νοεμβρίου.
Υπάρχουν μεγάλες διαφορές μεταξύ των κρατών μελών: το μεγαλύτερο μισθολογικό χάσμα μεταξύ των φύλων καταγράφηκε στην Εσθονία, τη Λετονία, τη Γερμανία, την Αυστρία (19-23%), ενώ οι χώρες της ΕΕ με το χαμηλότερο μισθολογικό χάσμα μεταξύ των φύλων είναι η Ιταλία, το Λουξεμβούργο, η Ρουμανία (3-6%).
Το μισθολογικό χάσμα για το έτος 2019:
- Λιθουανία: 13.3
- Ισπανία: 11.9
- Κύπρος: 10.1
- Πολωνία: 8,5
- Ρουμανία: 3.3
Οι γυναίκες στην Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθούν να κερδίζουν λιγότερα από τους άνδρες κατά μέσο όρο.
Για κάθε 1 ευρώ που κερδίζουν οι άνδρες, οι γυναίκες κερδίζουν 86 σεντς.
Η γενική παρατήρηση είναι ότι όσο περισσότερες ευθύνες έχει μια θέση εργασίας τόσο περισσότερες είναι οι πιθανότητες ένας άνδρας να πληρώνεται περισσότερα σε αυτήν. Το μισθολογικό χάσμα είναι το μεγαλύτερο σε θέσεις διευθυντικών στελεχών, στις οποίες οι άνδρες κερδίζουν 28% περισσότερα από τις γυναίκες συναδέλφους τους.
Διαπιστώσεις
Οι άνθρωποι συνήθως δεν καταλαβαίνουν γιατί οι εταιρείες απλώς δεν επιλέγουν να προσλαμβάνουν μόνο γυναίκες εφόσον μπορούν να τις πληρώνουν λιγότερα από τους άνδρες. Αυτό συμβαίνει για δύο λόγους: λόγω προκατάληψης διευθυντών και προκατάληψης πελατών. Η προκατάληψη διευθυντών σημαίνει ότι τα άτομα που είναι υπεύθυνα για τις προσλήψεις προσωπικού βλέπουν τις γυναίκες ως λιγότερο πολύτιμες και λιγότερο παραγωγικές στον χώρο εργασίας, επομένως προσλαμβάνουν λιγότερες γυναίκες ή τις πληρώνουν λιγότερο. Η προκατάληψη πελατών σημαίνει ότι πολλοί πελάτες προτιμούν να μιλούν για δουλειές με άνδρες παρά με γυναίκες – ο εργοδότης το καταλαβαίνει αυτό και, επομένως, προσλαμβάνει λιγότερες γυναίκες και τις πληρώνει λιγότερα.
Το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των φύλων στην Ευρώπη:
Τι είναι ο οριζόντιος διαχωρισμός;
Οριζόντιος διαχωρισμός είναι όταν σχεδόν όλοι (ή όλοι) οι εργαζόμενοι ενός συγκεκριμένου κλάδου εργασίας είναι του ίδιου φύλου. Οι κλάδοι που, συνήθως, επιλέγουν οι γυναίκες συνδέονται με την παροχή φροντίδας, π.χ. νηπιαγωγοί, νοσοκόμες. Από την άλλη πλευρά, οι άνδρες συνήθως επιλέγουν θέσεις εργασίας που συνδέονται με τεχνολογίες, π.χ. μηχανικοί, ειδικοί στον τομέα της τεχνολογίας πληροφοριών.
Για παράδειγμα, οι εκπαιδευτικοί στα σχολεία και τα νηπιαγωγεία είναι συνήθως γυναίκες και οι πυροσβέστες είναι συνήθως άνδρες. Αυτό συμβαίνει λόγω των στερεοτύπων ότι οι γυναίκες είναι ευγενικές, συμπονετικές, πράες και, ως εκ τούτου, εργάζονται καλύτερα με τα παιδιά, ενώ οι άνδρες είναι δυνατοί και ατρόμητοι και, άρα, μπορούν να κάνουν μια ριψοκίνδυνη δουλειά. Τέτοιου είδους στερεότυπα έχουν ισχυρό αντίκτυπο στην επιλογή των επαγγελμάτων και των θέσεων εργασίας.
Ωστόσο, όλες μπορούν να επιλέξουν να ακολουθήσουν ένα επάγγελμα που τους αρέσει και το οποίο θέλουν να ασκούν, ακόμα κι αν συνήθως δεν εργάζονται γυναίκες εκεί.
Η διδασκαλία είναι, κυρίως, γυναικείος τομέας: το 72% των εκπαιδευτικών σε σχολεία στην ΕΕ ήταν γυναίκες το 2017. Από την άλλη πλευρά, ο τομέας της τεχνολογίας πληροφοριών είναι κατά κύριο λόγο ανδρικός τομέας: το 82% των ειδικών στον τομέα της τεχνολογίας πληροφοριών στην ΕΕ ήταν άνδρες το 2019. Εφόσον οι περισσότεροι ειδικοί στον τομέα της τεχνολογίας πληροφοριών είναι άνδρες, οι γυναίκες ενδέχεται να αντιμετωπίζουν διακρίσεις, καθώς τυχόν να θεωρηθούν ότι δεν είναι επαρκώς καταρτισμένες ή ότι δεν έχουν φυσικά προσόντα για μια τέτοια θέση εργασίας.
Τι είναι ο κάθετος διαχωρισμός;
Ο κάθετος διαχωρισμός είναι η κατάσταση στην οποία οι γυναίκες δεν προάγονται πάνω από κάποιο επίπεδο σε έναν οργανισμό.
Σε μια εταιρεία στην οποία οι γυναίκες εργάζονται μόνο σε χαμηλές θέσεις με χαμηλότερους μισθούς και οι άνδρες εργάζονται σε ανώτερες/διευθυντικές θέσεις με υψηλότερους μισθούς υπάρχει κάθετος διαχωρισμός.
Παράδειγμα
Σε ένα κατάστημα ρούχων οι γυναίκες εργάζονται ως πωλήτριες και καθαρίστριες, ενώ οι άνδρες ως διευθυντές και προϊστάμενοι. Αυτό συμβαίνει λόγω των στερεότυπων φύλου ότι οι γυναίκες δεν είναι τόσο έξυπνες και ικανές όσο οι άνδρες και ότι οι γυναίκες είναι καλύτερες νοικοκυρές, ενώ οι άνδρες καλύτεροι εργαζόμενοι. Ένας τέτοιος τρόπος σκέψης είναι αρνητικός τόσο για τις γυναίκες που δεν μπορούν να ανελιχθούν, ακόμη και αν έχουν τα προσόντα για μια ανώτερη ιεραρχικά θέση εργασίας, όσο και για τις εταιρείες που χάνουν ικανότατες γυναίκες υπαλλήλους.
Όσο υψηλότερη είναι η θέση εργασίας τόσο λιγότερες οι γυναίκες που τις κατέχουν. Οι στατιστικές αναφορικά με διευθυντικά στελέχη στην ΕΕ το 2018 φανερώνουν ότι το 36% των διευθυντικών στελεχών, το 27% των μελών διοικητικών συμβουλίων και μόνο το 17% των υψηλόβαθμων διευθυντικών στελεχών ήταν γυναίκες. Οι γυναίκες τείνουν να μην ανελίσσονται σε τόσο μεγάλο βαθμό σε μια εταιρεία συγκριτικά με τους άνδρες, ως αποτέλεσμα των προκαταλήψεων λόγω φύλου, ότι δηλαδή οι γυναίκες δεν είναι καλές σε ηγετικές θέσεις.
Τι είναι η «γυάλινη οροφή»;
Η «γυάλινη οροφή» είναι μια μεταφορά που χρησιμοποιείται για τα εμπόδια των γυναικών κατά την επαγγελματική τους σταδιοδρομία. Σημαίνει ότι είναι πιο δύσκολο για τις γυναίκες να σταδιοδρομήσουν επαγγελματικά από ό,τι για τους άνδρες λόγω των στερεοτύπων φύλου.
Ας δούμε το πρόβλημα της «γυάλινης οροφής» στο παράδειγμα με τη Μαρία. Η Μαρία εργάζεται σε μια εταιρεία και θέλει να προαχθεί σε ανώτερη θέση εργασίας. Πηγαίνει στη συνέντευξη κανονικά, αλλά ο άνδρας συνάδελφός της, με λιγότερη εμπειρία, παίρνει την προαγωγή. Σε αυτή την περίπτωση, ωστόσο, η Μαρία είναι καταλληλότερη για αυτή τη θέση από τον άνδρα συνάδελφό της, αλλά δεν καταφέρνει να προαχθεί επειδή είναι γυναίκα. Αυτό συμβαίνει λόγω του στερεότυπου ότι οι άνδρες είναι πιο φιλόδοξοι και μπορούν να αφιερώσουν περισσότερο χρόνο και προσοχή στην εργασία τους, ενώ οι γυναίκες νοιάζονται περισσότερο για την οικογένειά τους παρά για την εργασία τους.
Οι στατιστικές δείχνουν ότι οι άνδρες υπερτερούν των γυναικών σε διευθυντικές θέσεις σε αναλογία δύο προς ένα (2:1) στην ΕΕ. Τα κράτη μέλη με την καλύτερη ισόρροπη εκπροσώπηση ανδρών και γυναικών σε διευθυντικές θέσεις είναι η Λιθουανία, η Ουγγαρία, η Βουλγαρία, η Κύπρος και η Λετονία, στα οποία πάνω από το 40% των διευθυντών είναι γυναίκες.
Ως αποτέλεσμα της «γυάλινης οροφής» οι γυναίκες πρέπει να εργάζονται σε θέσεις με λιγότερο κύρος και να κερδίζουν λιγότερα χρήματα, ακόμη κι αν είναι εξίσου καταρτισμένες, ικανές και έχουν και αυτές τα κατάλληλα προσόντα.
Γυάλινος ανελκυστήρας
Ο γυάλινος ανελκυστήρας είναι το φαινόμενο κατά τα οποίο είναι πολύ εύκολο για έναν άνδρα να ανελιχθεί επαγγελματικά ανεβαίνοντας τη «σκάλα» σταδιοδρομίας σε γυναικοκρατούμενους τομείς (νοσηλευτική, εκπαίδευση, κοινωνική εργασία, βιβλιοθηκονομία), λόγω του στερεότυπου ότι οι άνδρες είναι καλύτεροι σε ηγετικές θέσεις από τις γυναίκες.
Οι άνδρες που εργάζονται σε γυναικοκρατούμενους τομείς είναι πολύ λίγοι, επειδή συνήθως αυτές οι θέσεις εργασίας δεν είναι καλά αμειβόμενες και, επομένως, σε τέτοιους τομείς δίνονται προαγωγές και παραχωρούνται αυξήσεις μισθών στους άνδρες πολύ πιο γρήγορα από ό,τι στις γυναίκες. Ως αποτέλεσμα, οι γυναίκες έχουν λιγότερες πιθανότητες να προαχθούν ακόμη και σε τομείς στους οποίους οι περισσότεροι εργαζόμενοι είναι γυναίκες. Για παράδειγμα, ενώ στην εκπαίδευση απασχολούνται στη συντριπτική πλειοψηφία γυναίκες, οι άνδρες εκπαιδευτικοί έχουν σχεδόν διπλάσιες πιθανότητες να κατέχουν ηγετικές θέσεις από τις γυναίκες συναδέλφους τους.
Πώς μπορεί να μειωθεί το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των φύλων
Υπάρχουν πολλοί παράγοντες πίσω από το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των φύλων:
- Τομεακός διαχωρισμός. Περίπου το 24% του μισθολογικού χάσματος μεταξύ των φύλων σχετίζεται με την υπερεκπροσώπηση των γυναικών σε σχετικά χαμηλά αμειβόμενους τομείς, όπως η μέριμνα, η υγεία και η εκπαίδευση. Οι θέσεις εργασίας που συγκεντρώνουν μεγάλους αριθμούς γυναικών τείνουν να υποτιμούνται συστηματικά.
- Άνιση κατανομή στην αμειβόμενη και τη μη αμειβόμενη εργασία. Οι γυναίκες εργάζονται περισσότερες ώρες την εβδομάδα από τους άνδρες, αλλά αφιερώνουν περισσότερες ώρες σε μη αμειβόμενη εργασία, γεγονός που μπορεί επίσης να επηρεάζει τις επαγγελματικές τους επιλογές. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η ΕΕ προωθεί την ισότιμη κατανομή των γονικών αδειών, την επαρκή δημόσια παροχή υπηρεσιών παιδικής μέριμνας και κατάλληλες εταιρικές πολιτικές για ευέλικτες ρυθμίσεις του χρόνου εργασίας.
- Γυάλινη οροφή. Η θέση στην ιεραρχία επηρεάζει το ύψος των αμοιβών: λιγότερο από το 8% των ανώτατων διευθυντικών στελεχών των κορυφαίων εταιρειών είναι γυναίκες. Ωστόσο, το επάγγελμα με τις μεγαλύτερες διαφορές στις ωριαίες αποδοχές στην ΕΕ ήταν οι διευθυντές: 23% χαμηλότερες αποδοχές για τις γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες.
- Μισθολογικές διακρίσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι γυναίκες κερδίζουν λιγότερα από τους άνδρες για ίση εργασία ή εργασία ίσης αξίας, ακόμη και αν η αρχή της ισότητας των αμοιβών κατοχυρώνεται στις Ευρωπαϊκές Συνθήκες.
Συνέπειες του μισθολογικού χάσματος μεταξύ των φύλων
Οι χαμηλότερες αμοιβές καθιστούν πιο δύσκολο για τις γυναίκες, ιδιαίτερα όσες ζουν μόνες τους, να προοδεύσουν οικονομικά. Οι χαμηλότερες αποδοχές καθιστούν δυσκολότερη την αποταμίευση χρημάτων για έκτακτες ανάγκες ή σκοπούς συνταξιοδότησης. Ωστόσο, ο αντίκτυπος του μισθολογικού χάσματος μεταξύ των φύλων δεν περιορίζεται στις γυναίκες. Θέτει σε κίνδυνο τις οικογένειες, ιδιαίτερα τις μητέρες που μεγαλώνουν μόνες τους τα παιδιά τους, και βλάπτει την οικονομία στο σύνολό της.
Μείωση του μισθολογικού χάσματος μεταξύ των φύλων
Για να μειωθεί το μισθολογικό χάσμα είναι απαραίτητο να δημιουργηθούν ισότιμες συνθήκες εργασίας για άνδρες και γυναίκες.
Ακολουθούν μερικά παραδείγματα με τρόπους με τους οποίους είναι δυνατό να επιτευχθεί αυτό.
Ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής για γυναίκες και άνδρες
Ευέλικτα ωράρια: οι γυναίκες λαμβάνουν άδεια κατά τις εργάσιμες ημέρες πιο συχνά από τους άνδρες, επειδή πρέπει να πάρουν το παιδί τους από το σχολείο στο σπίτι ή στο γιατρό. Το ευέλικτο ωράριο δίνει τη δυνατότητα στις γυναίκες να ολοκληρώνουν την εργασία τους σε ώρες που έχουν περισσότερο ελεύθερο χρόνο.
Γονική άδεια: σε περίπτωση που και οι πατέρες μπορούν να λαμβάνουν άδεια από την εργασία τους για τη φροντίδα του παιδιού τους, τότε οι προϊστάμενοι δεν θα έχουν λόγο να προτιμούν να δίνουν προαγωγές στους άνδρες έναντι των γυναικών.
Επίσης, οι διαθέσιμες υπηρεσίες για τη φροντίδα παιδιών και ηλικιωμένων αυξάνουν τις ευκαιρίες των γυναικών για εργασία και την επιδίωξη επαγγελματικής ανέλιξης στη σταδιοδρομία τους.
Ισότιμη συμμετοχή στους διάφορους τομείς της οικονομίας
Πρέπει να προωθήσουμε τον ηγετικό ρόλο των γυναικών και να ενθαρρύνουμε τις γυναίκες να μην ακολουθούν σταδιοδρομίες που απευθύνονται παραδοσιακά σε γυναίκες. Στην εποχή της ψηφιακής μετάβασης είναι εξαιρετικά σημαντική η προώθηση των γυναικών στον ψηφιακό τομέα της αγοράς εργασίας.
Διαφάνεια στις πληρωμές
Εάν οι εργαζόμενοι έχουν πρόσβαση στις αποδοχές όσων υπαλλήλων κάνουν την ίδια εργασία, οι διευθυντές δεν θα μπορούν να πληρώνουν περισσότερα τους άνδρες από τις γυναίκες.
Το χάσμα των φύλων δεν είναι επιζήμιο μόνο για τις γυναίκες, αλλά για όλους. Η αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στο εργατικό δυναμικό και η γεφύρωση του μισθολογικού χάσματος μεταξύ γυναικών και ανδρών θα έχει θετικό αντίκτυπο στην οικονομική ανάπτυξη στην ΕΕ.
Οικονομικά οφέλη από τη μείωση του μισθολογικού χάσματος μεταξύ των φύλων:
Κάντε κλικ στο κουμπί και ελέγξτε τις γνώσεις σας